บทที่ 4 ขั้นคู่และบรรทัดห้าเส้น
Intervals & the Grand Staff
สวัสดีครับ บทนี้เป็นบทใหญ่ เพราะเราจะเริ่มอ่านโน้ตบนบรรทัดห้าเส้นจริงๆ แล้ว แต่ก่อนอื่นมารู้จักเรื่องความเร็วกันก่อนครับ
Tempo คือความช้าเร็วของเพลง เพลงเดียวกันเล่นช้าหรือเร็วก็ให้อารมณ์ต่างกัน เวลาต้องการบอกความเร็วให้ชัดเจน นักดนตรีใช้ metronome ซึ่งเป็นเครื่องเคาะจังหวะ วัดเป็นจำนวนจังหวะต่อนาที เรียกว่า bpm (beats per minute)
ถ้าโน้ตเขียนว่า = 80 แปลว่าตัวดำเคาะ 80 ครั้งในหนึ่งนาที ตัวเลขยิ่งมาก เพลงยิ่งเร็ว
ที่ผ่านมาเราอยู่ในตำแหน่ง C ตลอด วันนี้ย้ายบ้านกันครับ หลักการเหมือนเดิม คือวาง 5 นิ้วบนโน้ต 5 ตัวติดกัน แค่เปลี่ยนโน้ตตัวเริ่ม
ใช้คีย์ขาวล้วนเหมือนตำแหน่ง C หา G ได้จากคีย์ดำกลุ่ม 3 ตัว G คือคีย์ขาวที่อยู่ระหว่างคีย์ดำตัวที่ 1 กับตัวที่ 2 ของกลุ่ม
ตำแหน่งนี้นิ้ว 3 ต้องขึ้นไปกดคีย์ดำครับ คีย์ดำตัวนั้นชื่อ F♯ อ่านว่า เอฟ-ชาร์ป เครื่องหมาย ♯ (sharp) แปลว่าเสียงสูงขึ้นครึ่งเสียง คือขยับไปคีย์ที่ติดกันทางขวา เราจะเรียนเรื่องนี้ละเอียดในบทที่ 6 ตอนนี้จำแค่ว่าตำแหน่ง D นิ้วกลางอยู่บนคีย์ดำ
ครูเซนต์บอก ลองเล่นตำแหน่ง D โดยกด F คีย์ขาวแทน F♯ ดูครับ จะได้ยินว่าเสียงหม่นลงทันที ไม่สดใสเหมือนตำแหน่ง C กับ G คีย์ดำตัวนี้แหละที่ทำให้ตำแหน่ง D เป็น major
ความเร็วเป้าหมาย ทั้งสามตำแหน่ง C G และ D เล่นขึ้นลงได้ที่ = 100 เมื่อคล่องแล้วค่อยไต่ขึ้นทีละ 8
Transpose คือการย้ายเพลงทั้งเพลงไปเริ่มที่โน้ตตัวอื่น ทำนองยังเป็นเพลงเดิม แค่เสียงสูงขึ้นหรือต่ำลง เหมือนนักร้องขอเปลี่ยนคีย์ให้เข้ากับเสียงตัวเอง
ข่าวดีคือถ้าเราจำเพลงด้วยเลขนิ้ว การย้ายคีย์ง่ายมากครับ แค่ย้ายมือไปตำแหน่งใหม่ แล้วเล่นเลขนิ้วเดิมทุกตัว
Interval หรือขั้นคู่ คือระยะห่างระหว่างโน้ตสองตัว วิธีนับคือนับตัวเริ่มเป็น 1 แล้วนับไปจนถึงตัวปลายทาง
เปียโนมีเสียงตั้งแต่ต่ำมากถึงสูงมาก บรรทัดห้าเส้นชุดเดียวจึงไม่พอครับ โน้ตเปียโนใช้บรรทัดสองชุดซ้อนกัน เรียกว่า grand staff และมีสัญลักษณ์ที่ต้นบรรทัดเรียกว่ากุญแจ (clef) บอกว่าบรรทัดนั้นเป็นช่วงเสียงไหน
ตัวโน้ตวางได้สองแบบครับ โน้ตคาบเส้น (line note) มีเส้นผ่ากลางหัวโน้ต และ โน้ตในช่อง (space note) อยู่ระหว่างเส้นสองเส้น ยิ่งโน้ตอยู่สูงบนบรรทัด เสียงยิ่งสูง
เราไม่ต้องท่องโน้ตทุกตัวบนบรรทัดครับ จำแค่โน้ตหลักไม่กี่ตัวให้แม่น เรียกว่า landmark notes แล้วใช้เป็นจุดอ้างอิงหาตัวอื่น เหมือนจำร้านสะดวกซื้อหน้าปากซอยไว้เป็นหลัก
วิธีอ่านโน้ตที่เร็วที่สุดคือไม่ต้องอ่านชื่อทุกตัวครับ เริ่มจากโน้ตหลักตัวแรก แล้วดูว่าตัวถัดไปขยับขึ้นหรือลง และห่างแบบ step หรือ skip วิธีนี้เรียกว่า intervallic reading
ลองอ่านแบบฝึก 4 ชุดนี้ครับ พูดออกเสียงว่า step ขึ้น skip ลง ไปทีละตัว แล้วค่อยเล่น ชุด 1 กับ 2 เล่นมือขวา ชุด 3 กับ 4 เล่นมือซ้าย
นี่คือเพลงเดินเล่นยามเช้าที่เราเล่นได้แล้ว เขียนเป็นโน้ตจริงบน grand staff ครับ สีของหัวโน้ตยังเป็นสีนิ้วเหมือนเดิม และมีเลขนิ้วกำกับอยู่
ครูเซนต์บอก ลองไล่ตาตามห้องที่ 1 ครับ จาก Middle C ไป E เป็น skip ขึ้น จาก E ไป G เป็น skip ขึ้นอีกครั้ง เห็นไหมครับว่าเราอ่านโน้ตจริงได้แล้ว
ได้เวลาเติมมือซ้ายให้วอลซ์ชิงช้าตามที่สัญญาไว้ครับ มือซ้ายเล่นห้องละ 1 ตัว เป็นโน้ตตัวขาวประจุดยาว 3 จังหวะ ใช้แค่ C กับ G คือ tonic กับ dominant
ความเร็วเป้าหมาย = 80 เริ่มซ้อมที่ 60 ก่อนนะครับ
| ศัพท์ | ความหมาย |
|---|---|
| Tempo | ความช้าเร็วของเพลง |
| Metronome | เครื่องเคาะจังหวะ ตั้งความเร็วเป็น bpm |
| Transpose | ย้ายเพลงไปเริ่มที่โน้ตตัวอื่น |
| Sharp (♯) | เสียงสูงขึ้นครึ่งเสียง ขยับไปคีย์ติดกันทางขวา |
| Interval | ขั้นคู่ ระยะห่างระหว่างโน้ตสองตัว |
| Step / Skip | คู่ 2 ขยับไปโน้ตติดกัน และคู่ 3 ข้ามไป 1 ตัว |
| Grand staff | บรรทัดห้าเส้นคู่สำหรับเปียโน |
| Treble clef | กุญแจซอล บรรทัดเสียงสูง |
| Bass clef | กุญแจฟา บรรทัดเสียงต่ำ |
| Landmark notes | โน้ตหลักที่จำไว้เป็นจุดอ้างอิง |
| Ledger line | เส้นน้อย เส้นสั้นสำหรับโน้ตที่อยู่นอกบรรทัด |
| Intervallic reading | การอ่านโน้ตโดยดูระยะห่างจากตัวก่อนหน้า |
10 ข้อ กดเลือกคำตอบได้เลยครับ ตอบแล้วจะเห็นเฉลยทันที
บทต่อไปคือ คอร์ดเมเจอร์และการเล่นประกอบ (Major Triads & Simple Accompaniment) ครูกำลังทยอยเพิ่มบทเรียนใหม่ครับ ระหว่างนี้ทบทวนบทที่ 1 ถึง 4 ให้คล่องไว้ก่อนนะครับ