เล่ม 1 เริ่มจากศูนย์ เรียนฟรี

เปียโน ง่ายๆ สไตล์ครูเซนต์

บทที่ 4 ขั้นคู่และบรรทัดห้าเส้น

Intervals & the Grand Staff

4.1

ความเร็วของเพลงTempo & Metronome

สวัสดีครับ บทนี้เป็นบทใหญ่ เพราะเราจะเริ่มอ่านโน้ตบนบรรทัดห้าเส้นจริงๆ แล้ว แต่ก่อนอื่นมารู้จักเรื่องความเร็วกันก่อนครับ

Tempo คือความช้าเร็วของเพลง เพลงเดียวกันเล่นช้าหรือเร็วก็ให้อารมณ์ต่างกัน เวลาต้องการบอกความเร็วให้ชัดเจน นักดนตรีใช้ metronome ซึ่งเป็นเครื่องเคาะจังหวะ วัดเป็นจำนวนจังหวะต่อนาที เรียกว่า bpm (beats per minute)

ถ้าโน้ตเขียนว่า = 80 แปลว่าตัวดำเคาะ 80 ครั้งในหนึ่งนาที ตัวเลขยิ่งมาก เพลงยิ่งเร็ว

80 bpm
วิธีใช้ metronome ตอนซ้อม ตั้งความเร็วที่ต้องการ ฟังเสียงเคาะสัก 8 ครั้งให้จังหวะเข้าไปอยู่ในตัวก่อน แล้วค่อยเริ่มเล่น ตัวดำ 1 ตัวต่อเสียงเคาะ 1 ครั้ง ที่บ้านใช้แอป metronome ฟรีในมือถือได้เลยครับ
4.2

ตำแหน่งมือใหม่ G และ DG & D Major 5-Finger Patterns

ที่ผ่านมาเราอยู่ในตำแหน่ง C ตลอด วันนี้ย้ายบ้านกันครับ หลักการเหมือนเดิม คือวาง 5 นิ้วบนโน้ต 5 ตัวติดกัน แค่เปลี่ยนโน้ตตัวเริ่ม

ตำแหน่ง G โน้ต G A B C D

ใช้คีย์ขาวล้วนเหมือนตำแหน่ง C หา G ได้จากคีย์ดำกลุ่ม 3 ตัว G คือคีย์ขาวที่อยู่ระหว่างคีย์ดำตัวที่ 1 กับตัวที่ 2 ของกลุ่ม

ตำแหน่ง D โน้ต D E F♯ G A

ตำแหน่งนี้นิ้ว 3 ต้องขึ้นไปกดคีย์ดำครับ คีย์ดำตัวนั้นชื่อ F♯ อ่านว่า เอฟ-ชาร์ป เครื่องหมาย ♯ (sharp) แปลว่าเสียงสูงขึ้นครึ่งเสียง คือขยับไปคีย์ที่ติดกันทางขวา เราจะเรียนเรื่องนี้ละเอียดในบทที่ 6 ตอนนี้จำแค่ว่าตำแหน่ง D นิ้วกลางอยู่บนคีย์ดำ

ครูเซนต์บอก ลองเล่นตำแหน่ง D โดยกด F คีย์ขาวแทน F♯ ดูครับ จะได้ยินว่าเสียงหม่นลงทันที ไม่สดใสเหมือนตำแหน่ง C กับ G คีย์ดำตัวนี้แหละที่ทำให้ตำแหน่ง D เป็น major

ความเร็วเป้าหมาย ทั้งสามตำแหน่ง C G และ D เล่นขึ้นลงได้ที่ = 100 เมื่อคล่องแล้วค่อยไต่ขึ้นทีละ 8

4.3

ย้ายเพลงไปคีย์ใหม่Transpose

Transpose คือการย้ายเพลงทั้งเพลงไปเริ่มที่โน้ตตัวอื่น ทำนองยังเป็นเพลงเดิม แค่เสียงสูงขึ้นหรือต่ำลง เหมือนนักร้องขอเปลี่ยนคีย์ให้เข้ากับเสียงตัวเอง

ข่าวดีคือถ้าเราจำเพลงด้วยเลขนิ้ว การย้ายคีย์ง่ายมากครับ แค่ย้ายมือไปตำแหน่งใหม่ แล้วเล่นเลขนิ้วเดิมทุกตัว

ท้าทายขึ้นอีกนิด ลองเล่นเพลงเดียวกันในตำแหน่ง D ด้วยครับ อย่าลืมว่านิ้ว 3 อยู่บนคีย์ดำ F♯
4.4

ขั้นคู่ 2 และ 3Intervals: Step & Skip

Interval หรือขั้นคู่ คือระยะห่างระหว่างโน้ตสองตัว วิธีนับคือนับตัวเริ่มเป็น 1 แล้วนับไปจนถึงตัวปลายทาง

คู่ 2 เรียกว่า step
ขยับไปคีย์ขาวที่ติดกัน เช่น C ไป D
ใช้นิ้วที่อยู่ติดกัน เช่น นิ้ว 1 ไป 2
คู่ 3 เรียกว่า skip
ข้ามคีย์ขาวไป 1 ตัว เช่น C ไป E
ข้ามนิ้วไป 1 นิ้ว เช่น นิ้ว 1 ไป 3
เกม step หรือ skip กดเริ่มเกมได้เลยครับ
ดูคีย์สีเหลืองสองตัว แล้วตอบว่าห่างกันแบบไหน
4.5

บรรทัดห้าเส้นคู่The Grand Staff

เปียโนมีเสียงตั้งแต่ต่ำมากถึงสูงมาก บรรทัดห้าเส้นชุดเดียวจึงไม่พอครับ โน้ตเปียโนใช้บรรทัดสองชุดซ้อนกัน เรียกว่า grand staff และมีสัญลักษณ์ที่ต้นบรรทัดเรียกว่ากุญแจ (clef) บอกว่าบรรทัดนั้นเป็นช่วงเสียงไหน

Treble clef กุญแจซอล
บรรทัดบน สำหรับเสียงสูง (treble)
ส่วนใหญ่เล่นด้วยมือขวา
Bass clef กุญแจฟา
บรรทัดล่าง สำหรับเสียงต่ำ (bass)
ส่วนใหญ่เล่นด้วยมือซ้าย

ตัวโน้ตวางได้สองแบบครับ โน้ตคาบเส้น (line note) มีเส้นผ่ากลางหัวโน้ต และ โน้ตในช่อง (space note) อยู่ระหว่างเส้นสองเส้น ยิ่งโน้ตอยู่สูงบนบรรทัด เสียงยิ่งสูง

4.6

โน้ตหลัก 4 ตัวLandmark Notes

เราไม่ต้องท่องโน้ตทุกตัวบนบรรทัดครับ จำแค่โน้ตหลักไม่กี่ตัวให้แม่น เรียกว่า landmark notes แล้วใช้เป็นจุดอ้างอิงหาตัวอื่น เหมือนจำร้านสะดวกซื้อหน้าปากซอยไว้เป็นหลัก

เกมโน้ตหลัก กดเริ่มเกมได้เลยครับ
ดูโน้ตบนบรรทัด แล้วกดคีย์ที่ตรงกันบนเปียโน
4.7

อ่านแบบดูระยะห่างIntervallic Reading

วิธีอ่านโน้ตที่เร็วที่สุดคือไม่ต้องอ่านชื่อทุกตัวครับ เริ่มจากโน้ตหลักตัวแรก แล้วดูว่าตัวถัดไปขยับขึ้นหรือลง และห่างแบบ step หรือ skip วิธีนี้เรียกว่า intervallic reading

2Step บนบรรทัด จากเส้นไปช่องที่ติดกัน หรือจากช่องไปเส้นที่ติดกัน
3Skip บนบรรทัด จากเส้นไปเส้นถัดไป หรือจากช่องไปช่องถัดไป
=ซ้ำ อยู่ที่เดิม เส้นเดิมหรือช่องเดิม กดคีย์เดิมอีกครั้ง

ลองอ่านแบบฝึก 4 ชุดนี้ครับ พูดออกเสียงว่า step ขึ้น skip ลง ไปทีละตัว แล้วค่อยเล่น ชุด 1 กับ 2 เล่นมือขวา ชุด 3 กับ 4 เล่นมือซ้าย

4.8

เพลงเดิมบนบรรทัดห้าเส้นReading Our Songs

นี่คือเพลงเดินเล่นยามเช้าที่เราเล่นได้แล้ว เขียนเป็นโน้ตจริงบน grand staff ครับ สีของหัวโน้ตยังเป็นสีนิ้วเหมือนเดิม และมีเลขนิ้วกำกับอยู่

เปิดดูแถบโน้ตแบบเดิมเทียบกัน

ครูเซนต์บอก ลองไล่ตาตามห้องที่ 1 ครับ จาก Middle C ไป E เป็น skip ขึ้น จาก E ไป G เป็น skip ขึ้นอีกครั้ง เห็นไหมครับว่าเราอ่านโน้ตจริงได้แล้ว

4.9

วอลซ์ชิงช้า สองมือWaltz, Hands Together

ได้เวลาเติมมือซ้ายให้วอลซ์ชิงช้าตามที่สัญญาไว้ครับ มือซ้ายเล่นห้องละ 1 ตัว เป็นโน้ตตัวขาวประจุดยาว 3 จังหวะ ใช้แค่ C กับ G คือ tonic กับ dominant

ความเร็วเป้าหมาย = 80 เริ่มซ้อมที่ 60 ก่อนนะครับ

ซ้อมทีละขั้น มือซ้ายอย่างเดียวนับ 1 2 3 ทุกห้อง จากนั้นสองมือทีละ 2 ห้อง แล้วค่อยต่อทั้งเพลงพร้อมดังเบาและย้อน
4.10

สรุปและการบ้านSummary & Practice Plan

ศัพท์ความหมาย
Tempoความช้าเร็วของเพลง
Metronomeเครื่องเคาะจังหวะ ตั้งความเร็วเป็น bpm
Transposeย้ายเพลงไปเริ่มที่โน้ตตัวอื่น
Sharp (♯)เสียงสูงขึ้นครึ่งเสียง ขยับไปคีย์ติดกันทางขวา
Intervalขั้นคู่ ระยะห่างระหว่างโน้ตสองตัว
Step / Skipคู่ 2 ขยับไปโน้ตติดกัน และคู่ 3 ข้ามไป 1 ตัว
Grand staffบรรทัดห้าเส้นคู่สำหรับเปียโน
Treble clefกุญแจซอล บรรทัดเสียงสูง
Bass clefกุญแจฟา บรรทัดเสียงต่ำ
Landmark notesโน้ตหลักที่จำไว้เป็นจุดอ้างอิง
Ledger lineเส้นน้อย เส้นสั้นสำหรับโน้ตที่อยู่นอกบรรทัด
Intervallic readingการอ่านโน้ตโดยดูระยะห่างจากตัวก่อนหน้า
พักบ้างนะครับ บทนี้เนื้อหาเยอะ ระหว่างซ้อมให้สะบัดแขนเบาๆ และพักสั้นๆ ทุก 5 นาที จะใช้เวลากับบทนี้เกินหนึ่งสัปดาห์ก็ไม่เป็นไรครับ

ตารางซ้อม 5 วัน วันละ 15 นาที

4.11

แบบฝึกหัดท้ายบทQuiz

10 ข้อ กดเลือกคำตอบได้เลยครับ ตอบแล้วจะเห็นเฉลยทันที

คะแนน 0 จาก 10
ย้อนกลับ บทที่ 3กลับสารบัญคอร์ส